در صجن:‌ مشهور به استفاده از نهج البلاغه در نطق‌هایش است. مسعود پزشکیان در سمت‌هایی که داشته چندان خبرساز نبوده، چه آن زمان که در دولت دوم محمد خاتمی وزیر بهداشت بود و چه سال‌هایی که در مجلس بوده است. با این حال نطق انتقادی او درسال ۸۸ و پس از اعتراضات به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری این سال در فضای آن زمان بازتاب‌های زیادی پیدا کرد، همان‌گونه که با مخالفت‌های شدید اصولگرایان همکارش در مجلس مواجه شد و دقایقی جلسه مجلس را به هم ریخت و تعدادی از نمایندگان دور او حلقه زدند.

مسعود پزشکیان، مهر ماه ۱۳۳۳در شهر مهاباد به دنیا آمد. برای ادامه تحصیل به هنرستان کشاورزی در ارومیه رفت و در رشته صنایع غذایی، دیپلم گرفت. دیپلم دوم (طبیعی) را سال ۱۳۵۴ دیپلم گرفت و سال بعد وارد رشته پزشکی دانشگاه تبریز شد.

او در دانشگاه اقدام به تشکیل کلاس‏های قرآن و نهج البلاغه کرد؛ تا به این وسیله بتواند «دانشجویان مسلمان را منسجم و متحد کند.» براساس گزارش‌ها این دانشجویان با همراهی مسعود پزشکیان، نقش عمده‌ای در تظاهرات ۲۲ بهمن تبریز ایفا کردند. در همین راهپیمایی بود که برادرش مجروح شد و پس از بستری شدن توسط حکومت زندانی شد.

پس از انقلاب مسعود پزشکیان به همراه دوستانش انجمن اسلامی دانشکده پزشکی تبریز را تاسیس می‌کند. اودرسال ۵۸ ازحاضران مراسمی بود که درپی سخنرانی هاشمی رفسنجانی در دانشکده پزشکی به درگیری فیزیکی بین دانشجویان مخالفان و موافقان نظام جمهوری اسلامی کشید. پزشکیان پس ازانقلاب فرهنگی وتعطیلی دانشگاه‌ها، به جهاد سازندگی و جهاد دانشگاهی رفت و در دوران جنگ ۸ ساله‌ ایران و عراق نیز به عنوان مسؤول اعزام اکیپ‌های پزشکی به مناطق جنگی و برخی «عملیات»ها حضور داشت.

وی پس از اتمام دوره پزشکی عمومی در سال ۶۴، مدتی به عنوان مربی فیزیولوژی در دانشکده پزشکی تدریس کرد و دو سال پس از اتمام جنگ، تخصص جراحی عمومی را دردانشگاه تبریز و دوره فوق تخصص را سال ۱۳۷۲ در دانشگاه علوم پزشکی ایران به پایان برد و در بیمارستان شهید مدنی تبریزمشغول به کار شد.

مسعود پزشکیان سال ۱۳۷۳، از طرف علیرضا مرندی، وزیر بهداشت دولت هاشمی رفسنجانی، به ریاستِ دانشگاه علوم پزشکی تبریز منصوب شد و ۶ سال بعد همزمان با حکم معاونت سلامت محمد فرهادی، وزیر بهداشت دولت اول محمد خاتمی به تهران رفت. او ۶ ماه بعد در دولت دوم محمد خاتمی، وزیر بهداشت شد. مجلس ­ششم که همسو با دولت بود و به او رای اعتماد داده بود چندان از عملکردش راضی نبود و او را استیضاح کرد ولی استیضاح رای نیاورد تا او به کارش بعنوان وزیر ادامه دهد.  پزشکیان درباره این استیضاح در برنامه تلویزیونی«شناسنامه» می‌گوید:«اتهاماتی که به ما می‌زدند آن موقع می‌گفتند شما راست هستید الآن می‌گویند چپ‌ایم ما واقعا نمی‌دانیم راست بودیم چپ بودیم سر در نمی‌آورم ما چه کسی هستیم.»

درباره عملکرد آقای پزشکیان در مدت چهارساله وزارت، اگرچه طرفدارانش او را بنیانگذار طرح پذیرش رایگان بیماران تصادفی در اورژانس‌ها و طرح پزشک خانواده در روستاها می‌دانند، اما در مقابل، منتقدان رفتار او در ماجرای تقلب در آزمون دستیاری پزشکی را منفعلانه توصیف می‌کنند. بویژه آنکه چند سال بعد در قامت نماینده مجلس، از نحوه برخورد با دستگیرشدگان درماجرای لورفتن سوالات امتحاتی همان آزمون، انتقاد کرد و گفت :«عوامل اصلی جز دستگیر شده‌ها نبودند

مسعود پزشکیان در مجلس هشتم به عنوان نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو انتخاب به محلس راه یافت. او پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ از نحوه رفتار با معترضان به نتیجه انتخابات اعتراض کرده است.

آقای پزشکیان همچنین به عنوان عضو فراکسیون اقلیت اصلاح طلبان انتقاداتی را به دولت احمدی‌نژاد مطرح می‌کرد. او زمانی که محمود احمدی‌نژاد به ۱۱ تن از همکاران خود نشان‌های مختلف دولتی اعطا کرد گفت: «ما از کارهای احمدی نژاد سر در نمی آوریم و نمی دانیم معنای آن چیست. اعطای نشان به صورت دیمی، به کسانی که هزینه ها را بیخود بالا برده اند کار اشتباهی است، و باید دید با کدام شاخص این افراد ارزیابی شدند.»

مسعود پزشکیان برای فعالیت سیاسی به نمایندگی مجلس محدود نماند و در ۲۱ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۲در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد ولی رد صلاحیت شد. او اگرچه شخصا به ردصلاحیتش اعتراض نکرد اما گروه طرفدار او موسوم به «کمپین انصاف» با انتشار اطلاعیه‌ای از رد صلاحیت کاندیدای مورد نظرش انتقاد کرد. گروهی که ازاسفند۹۱ فعالیت خود را با راه اندازی سایت خبری«انصاف نیوز»، به عنوان رسانه‌ی انتخاباتی پزشکیان، آغاز کرد. اگر چه بعدها امتیاز این سایت به یکی از طرفدارانش سپرده و اعلام شد که او دیگر ارتباطی با این رسانه ندارد اما حضور پررنگ اخبار و تصاویر پزشکیان در این سایت، تردیدهایی در خصوص  مستقل بودن این رسانه از پزشکیان را ایجاد کرده است.

پزشکیان درحالی در روزهای پایانی منتهی به انتخابات با صدور بیانیه ای حمایت خود را از حسن روحانی اعلام کرد، که پیش از آن گفته بود: «پس از رد صلاحیت شدن آقای هاشمی رفسنجانی من هم کنار کشیده‌ام و فعالیتی ندارم، این رد صلاحیت باعث شده تا من در گیجی به سر ببرم.»

پزشکیان همسرش را چند سال قبل از دست داد و بعد از فوت او، دیگر ازدواج نکرد. او دو پسر و یک دختر به نامهای مهدی، یوسف و زهرا دارد که همگی آنها ازدواج کرده اند.